چيزهايى صورت مىگيرد كه وى آنها را از حقايق مسلّم مىپنداشته است . [ 2 ] « يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمَّا أَرْضَعَتْ - آن روز كه ببينيدش ، هر شيردهنده‌اى شيرخواره‌اش را از ياد ببرد . . . » زن شيردهنده - از هول و هراس قيامت - نمىتواند حتّى به كودك شيرخوارهء خود بينديشد . / 18 « وَ تَضَعُ كُلُّ ذاتِ حَمْلٍ حَمْلَها وَ تَرَى النَّاسَ سُكارى وَ ما هُمْ بِسُكارى وَ لكِنَّ عَذابَ اللَّهِ شَدِيدٌ - و هر آبستنى بار خود را بر زمين گذارد و مردم را چون مستان بينى ، حال آن كه مست نيستند بلكه عذاب خدا شديد است . » اصولا زن باردار دچار خونريزى مىشود و جنين خود را مىاندازد ، و زن به خونريزى دچار نمىشود مگر بر اثر گذشتن بر هول و هراسى عظيم ، و نيز در آن روز هر كسى را چون مستان مىبينى كه نمىتواند آنچه را در پيرامونش مىگذرد تشخيص دهد ، و شخص خودش او را از ديگران باز مىدارد ، و اين عذاب قيامت آن قدر او را فرا مىگيرد تا فاقد نيروهاى انديشيدن خويش مىگردد . تصوّر اين هوسهاى هراس انگيز متضمّن بيدار ساختن دل غافل و بىخبر است . گذشتگان صالح نيز چنين بوده‌اند . در داستان نزول اين دو آيه از سورهء حج چنين آمده است : آيات نخستين سورهء حج شبى در جنگ بنى مصطلق - كه تيره‌اى از خزاعه هستند - فرود آمد . مردم راه مىپيمودند ، آن گاه پيامبر خدا ( ص ) ندا كرد ، شتابان بازگشتند و پيرامون پيامبر خدا ( ص ) گرد آمدند ، حضرتش اين آيات را برايشان باز خواند ، همه گريان شدند چنان كه هيچ كس بيش از آن شب گريان نشده بود ، چون صبح شد زين بر پشت مركبها ننهادند ، و چادر نزدند و همه يا گريان بودند و يا اندوهگين نشسته بودند و مىانديشيدند . آن گاه پيامبر ( ص ) به آنان گفت : آيا مىدانيد آن روز چگونه است ؟ گفتند : خدا و پيامبرش آگاه‌ترند ، فرمود : آن روز روزى است كه خدا به آدم ( ابو البشر ) مىگويد : فرزندانت را كه براى دوزخ برانگيخته مىشوند ، برانگيز ! آدم مىگويد : چند از چند ؟ خداى عزّ و جل مىفرمايد :